Wat is een thuisbatterij en hoe werkt hij?

Wat een thuisbatterij is

Een thuisbatterij, ook wel thuisaccu genoemd, is een batterij in of bij uw huis die de stroom van uw zonnepanelen opslaat als u die niet direct gebruikt. Die stroom gebruikt u later zelf, bijvoorbeeld 's avonds. Volgens de Consumentenbond is een thuisbatterij vaak ongeveer zo groot als een cv-ketel. Netbeheer Nederland schrijft dat zo'n batterij een huis enkele uren per dag van stroom kan voorzien.

Er zijn vaste thuisbatterijen en batterijen met een stekker. Een vaste batterij wordt door een installateur aangesloten op de elektrische installatie in huis, op een eigen groep in de meterkast. Een batterij met stekker steekt u zelf in het stopcontact. Het verschil leest u in stekkerbatterij of vaste thuisbatterij. Dit artikel gaat over de vaste thuisbatterij.

Uit welke onderdelen hij bestaat

Volgens het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) bestaat een thuisbatterij doorgaans uit drie onderdelen. Het batterijpakket slaat de energie op; het bestaat uit modules, en elke module uit cellen. Het batterijmanagementsysteem (BMS) bewaakt onder meer de spanning, de capaciteit en de temperatuur, en kan het laden en ontladen stoppen als het gevaar ziet. En de omvormer zet de gelijkstroom uit de batterij om in de wisselstroom die uw apparaten gebruiken.

Sommige thuisbatterijen hebben een eigen omvormer, andere worden aangesloten op een (hybride) omvormer die er al is of die samen met de batterij komt. Daarnaast komt er een energiemeter in de meterkast, die de omvormer laat weten hoeveel stroom u op dat moment verbruikt. Zo weet de batterij wanneer er zonnestroom over is.

Bij de meeste nieuwe thuisbatterijen zijn de cellen van lithium-ijzerfosfaat (LFP of LiFePO4); volgens de Consumentenbond is dat stabieler en dus veiliger. Er worden ook batterijen met NMC-cellen aangeboden (NIPV).

Hoe laden en ontladen werkt

Milieu Centraal beschrijft het zo: wekt u meer zonnestroom op dan u verbruikt, dan gaat die stroom naar de batterij. Pas als de batterij vol is, gaat de stroom naar het net. Verbruikt u stroom terwijl de panelen niets opleveren, dan gebruikt u eerst de stroom uit de batterij.

In de praktijktest van CE Delft voor Vereniging Eigen Huis laadden de batterijen die alleen zonnestroom opslaan vooral in de ochtend, met de meeste stroom tussen 9 en 10 uur. Ze ontlaadden vooral 's avonds, met een piek tussen 18 en 19 uur, als iedereen thuiskomt en begint met koken. 's Nachts leverden ze nog stroom, maar minder.

In de winter is er weinig zon, en een batterij die alleen zonnestroom opslaat, doet dan weinig. In de zomer is hij juist te klein om alle zonnestroom op te slaan die u niet direct gebruikt (Milieu Centraal). Bij het laden en ontladen gaat ook wat energie verloren: CE Delft zag een verlies van zo'n 15%.

Capaciteit en vermogen

Twee getallen bepalen wat een batterij kan. De capaciteit, in kilowattuur (kWh), zegt hoeveel stroom hij kan opslaan. Het vermogen, in kilowatt (kW), zegt hoe snel hij kan laden en ontladen. Een batterij van 10 kWh met een vermogen van 5 kW is na twee uur laden op vol vermogen vol.

Niet alle capaciteit komt bij u aan. Volgens de Consumentenbond haalt u er in de praktijk meestal 85 tot 90% uit als de fabrikant de bruikbare capaciteit noemt, en 75 tot 85% bij de nominale capaciteit, omdat er bij het laden en ontladen stroom verloren gaat.

Welke capaciteit bij u past, leest u in hoe groot een thuisbatterij moet zijn. Hoeveel vermogen mogelijk is, hangt ook af van uw aansluiting: zie 1-fase of 3-fase.

Twee manieren om hem te gebruiken

U kunt een thuisbatterij alleen uw eigen zonnestroom laten opslaan, of hem daarnaast laten handelen: met een dynamisch contract laadt hij op uren met een lage stroomprijs, ook van het net, en ontlaadt hij als de prijs hoog is. Volgens CE Delft wordt na het einde van het salderen het gebruik van uw eigen zonnestroom de belangrijkste opbrengst, aangevuld met slim laden en ontladen op de dagprijzen, vooral in de winter.

Voor het stroomnet maakt het verschil. Volgens Netbeheer Nederland is een batterij die alleen voor eigen verbruik werkt, meestal positief voor het lokale net: de piek wordt er niet groter van. Batterijen die handelen, reageren op landelijke prijzen en kunnen de drukte op het lokale net op sommige momenten juist vergroten.

Wat een thuisbatterij niet doet

• Hij maakt u niet zelfvoorzienend: u blijft een aansluiting op het stroomnet nodig hebben.
• Hij bewaart geen zomerstroom voor de winter: daarvoor is de capaciteit veel te klein.
• Hij levert bij een stroomstoring geen stroom, tenzij hij een noodstroomfunctie heeft. Die is niet standaard.

Wat een batterij met noodstroom bij een storing wel kan, leest u in het artikel over noodstroom.

Veilig plaatsen en aanmelden

Een thuisbatterij hoort in een droge, goed geventileerde ruimte, niet in een slaapkamer of een vluchtroute. Het meest brandveilig is volgens de brandweer een schuur, en anders een garage of de zolder. Laat de batterij plaatsen door een erkende installateur en hang een werkende rookmelder in dezelfde ruimte. Meer daarover leest u in het artikel over de veiligheid van een thuisbatterij.

Een thuisbatterij moet u aanmelden via energieleveren.nl, net als zonnepanelen (Consumentenbond, Netbeheer Nederland). Zo kunnen de netbeheerders beter zorgen voor een stabiel stroomnet.

Of een thuisbatterij voor u uit kan, leest u in het artikel over het rendement van een thuisbatterij. Bereken uw besparing voor een indicatie met uw eigen verbruik, of vergelijk thuisbatterijen die bij uw aansluiting passen.